Na lotnisku Aeroklubu Krakowskiego w Pobiedniku Wielkim rozpoczęła się inwestycja, która może istotnie zmienić możliwości operacyjne tego obiektu. Wzmocniona zostanie główna droga startowa DS1 o długości około 1100 metrów, a także fragmenty infrastruktury towarzyszącej – dróg kołowania i płyt postojowych.
Kluczowym elementem prac jest montaż geokraty na powierzchni niemal 46 tys. m². Według oficjalnych założeń ma ona zwiększyć nośność nawierzchni i umożliwić bardziej niezawodne korzystanie z lotniska również wtedy, gdy warunki pogodowe i gruntowe utrudniałyby operacje na zwykłej nawierzchni naturalnej.
Inwestycja została wpisana w Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. Aeroklub Krakowski otrzymał na jej realizację blisko 5 mln zł, a dofinansowanie stanowi 80 proc. wartości zadania. Oficjalnym uzasadnieniem jest możliwość wykorzystania Pobiednika jako dodatkowego punktu operacyjnego podczas sytuacji kryzysowych – m.in. do transportu medycznego, dostarczania zaopatrzenia, sprzętu ratowniczego, pomocy humanitarnej czy ewakuacji ludności.
Jednocześnie inwestycja ma przynieść bardzo konkretną zmianę w normalnym funkcjonowaniu lotniska. Prezes Aeroklubu Krakowskiego mówi wprost, że po blisko 20 latach starań lotnisko ma uzyskać możliwość bezpiecznego funkcjonowania przez cały rok, w znacznie mniejszym stopniu uzależnionego od pogody.
Co dokładnie powstaje na lotnisku w Pobiedniku?
Wbrew temu, co może sugerować hasło „modernizacja pasa startowego”, w Pobiedniku nie powstaje klasyczny betonowy ani asfaltowy pas podobny do tego, który znamy z dużych portów lotniczych.
EPKP posiada dwie równoległe drogi startowe o nawierzchni naturalnej.
Zgodnie z instrukcją operacyjną lotniska są to:
- DS1 – 09R/27L: 1100 × 50 metrów, nawierzchnia naturalna,
- DS2 – 09L/27R: 980 × 120 metrów, nawierzchnia naturalna.
Modernizacja dotyczy przede wszystkim DS1.
Podłoże zostanie wzmocnione specjalnym systemem geokraty. Oficjalne materiały wskazują, że zastosowane rozwiązanie posiada certyfikację pozwalającą stosować je również w zastosowaniach wojskowych i przy eksploatacji przez ciężkie samoloty transportowe.
Nie należy jednak wyciągać z tego wniosku, że po zakończeniu inwestycji Pobiednik stanie się lotniskiem dla dużych wojskowych transportowców czy samolotów komunikacyjnych.
To dwie różne kwestie.
Geokrata zwiększy nośność, ale nie zmieni Pobiednika w duże lotnisko
Geokrata jest przestrzenną strukturą wzmacniającą podłoże. Jej zadaniem jest przede wszystkim rozłożenie obciążeń na większej powierzchni oraz ograniczenie deformowania nawierzchni.
W przypadku drogi startowej o nawierzchni naturalnej może to zmniejszyć podatność gruntu na tworzenie się kolein, zapadanie oraz utratę nośności po intensywnych opadach.
To właśnie stan podłoża jest jednym z podstawowych problemów lotnisk trawiastych.
Jeżeli grunt jest mocno nasiąknięty wodą, nawet stosunkowo lekki samolot może powodować jego uszkodzenie. W skrajnych warunkach wykonanie operacji może być ograniczone lub niemożliwe.
Wzmocnienie nawierzchni zmniejsza ten problem.
Nie oznacza jednak, że o możliwości lądowania konkretnego samolotu decyduje wyłącznie wytrzymałość zastosowanej geokraty.
Znaczenie mają również długość dostępnej drogi startowej, masa statku powietrznego, nacisk na koła podwozia, temperatura, wiatr, przeszkody terenowe, wymagane długości startu i lądowania oraz procedury obowiązujące na lotnisku.
W publicznie przedstawionych informacjach o inwestycji nie określono na razie docelowej maksymalnej masy samolotów ani listy nowych typów statków powietrznych, które miałyby po zakończeniu prac regularnie korzystać z EPKP.
Dlatego stwierdzenie o zastosowaniu geokraty przeznaczonej także dla ciężkich samolotów transportowych należy odnosić przede wszystkim do parametrów zastosowanego systemu, a nie traktować jako zapowiedź regularnych operacji dużych samolotów transportowych w Pobiedniku.
Prace już trwają. DS1 została zamknięta
Inwestycja nie jest już wyłącznie zapowiedzią.
Od 16 września 2026 roku droga startowa DS1 09R/27L została wyłączona z użytkowania z powodu prowadzonych prac.
Opublikowano w tej sprawie NOTAM G1360/26:
UNPAVED RWY 09R/27L CLOSED DUE TO WIP.
Oznacza to zamknięcie nieutwardzonej drogi startowej 09R/27L z powodu robót.
Zgodnie z opublikowaną organizacją ruchu operacje samolotowe i szybowcowe zostały przeniesione na DS2 09L/27R.
Zamknięte zostały również drogi kołowania B oraz C2. Do czynnego pasa prowadzi zmieniona organizacja kołowania obejmująca drogę A i tymczasowo wyznaczony odcinek oznaczony niebieskimi flagami. Piloci zostali dodatkowo ostrzeżeni o ruchu pojazdów budowy w rejonie przecięcia modernizowanej DS1.
Według opublikowanego NOTAM-u obecne ograniczenia przewidziano do 16 grudnia 2026 roku, choć depesze lotnicze mogą zostać wcześniej zmienione, przedłużone lub zastąpione kolejnymi komunikatami.
Najważniejsza zmiana: możliwość całorocznego użytkowania
Największym efektem inwestycji prawdopodobnie nie będzie możliwość sporadycznego przyjęcia cięższego samolotu.
Znacznie istotniejsza może być regularność działania lotniska.
Prezes Aeroklubu Krakowskiego Mateusz Różański podczas podpisywania umowy podkreślił, że o taką inwestycję Aeroklub zabiegał od blisko 20 lat i że jej realizacja ma pozwolić na bezpieczne funkcjonowanie obiektu przez cały rok, niezależnie od pogody.
To bardzo istotna deklaracja.
Dotychczas stan naturalnej nawierzchni mógł ograniczać wykorzystanie lotniska po opadach, podczas roztopów czy w innych okresach pogorszenia parametrów gruntu.
Jeżeli DS1 rzeczywiście stanie się znacznie mniej podatna na takie ograniczenia, liczba dni, w których infrastruktura może być wykorzystywana, wzrośnie.
Nie przesądza to automatycznie o wzroście liczby operacji.
Tworzy jednak techniczne warunki umożliwiające wykonywanie ich bardziej regularnie przez cały rok.
Dla osób mieszkających w sąsiedztwie lotniska właśnie ten element inwestycji może w przyszłości okazać się znacznie bardziej odczuwalny niż sama obecność geokraty.
Ochrona ludności i „dual-use”? Jak w praktyce będzie wykorzystywana inwestycja?
Formalna nazwa przedsięwzięcia brzmi „Dostosowanie infrastruktury lotniskowej do realizacji zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej”. Według Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego wzmocniona infrastruktura ma umożliwiać m.in. transport medyczny, dostawy zaopatrzenia i sprzętu ratowniczego, przeładunek pomocy humanitarnej, ćwiczenia służb oraz – w razie potrzeby – ewakuację ludności.
„Dziś podpisaliśmy umowę pomiędzy Aeroklubem Krakowskim a Wojewodą Małopolskim Krzysztof Jan Klęczar na dofinansowanie projektu w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. Dzięki pozyskaniu blisko 5 milionów złotych zrealizujemy cel, na który pracowaliśmy od blisko 20 lat. Umowę w imieniu Aeroklubu Krakowskiego podpisał Prezes Zarządu – Mateusz Różański.Wzmocnimy nawierzchnię pasa startowego, dróg kołowania oraz płyt postojowych za pomocą certyfikowanej geokraty. Infrastruktura dual-use to doskonały przykład rozwiązania podwójnego zastosowania. Na co dzień zmodernizowana infrastruktura będzie służyć lotnictwu cywilnemu oraz szkoleniom. W sytuacjach kryzysowych Pobiednik Wielki stanie się natomiast kluczowym, całorocznym punktem wsparcia dla obrony cywilnej, transportu medycznego, dostaw zaopatrzenia i ewakuacji ludności.Ten sukces to efekt wieloletniej pracy wielu osób i kolejnych zarządów naszego Aeroklubu.”
Inwestycja została przedstawiona jako przykład infrastruktury podwójnego zastosowania, czyli „dual-use”: na co dzień służącej lotnictwu cywilnemu, a w sytuacjach nadzwyczajnych mogącej zostać wykorzystanej również przez państwo i służby. Sam Aeroklub wskazuje, że o możliwość całorocznego funkcjonowania lotniska zabiegał od blisko 20 lat. Oznacza to, że potrzeba modernizacji infrastruktury istniała znacznie wcześniej niż obecny Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej.
Lotnisko rzeczywiście może być przydatne podczas sytuacji kryzysowych. Jednocześnie inwestycja przyniesie bardzo wymierne korzyści również podczas zwykłego użytkowania obiektu: zmniejszy zależność od stanu gruntu i pogody oraz umożliwi bardziej regularne prowadzenie normalnych operacji lotniczych i szkoleniowych.
Dlatego interesujące jest nie tyle samo określenie „dual-use”, ile rzeczywista proporcja obu zastosowań po zakończeniu inwestycji. Czy Pobiednik stanie się faktycznie wykorzystywanym elementem regionalnego systemu reagowania kryzysowego, czy przede wszystkim całorocznym lotniskiem Aeroklubu, które dodatkowo będzie mogło zostać użyte przez służby w wyjątkowej sytuacji?
Podobnie należy interpretować zapowiedzi dotyczące ewakuacji ludności. Wzmocnienie pasa tworzy techniczną możliwość wykonywania określonych operacji, ale samo w sobie nie oznacza jeszcze istnienia gotowego systemu ewakuacyjnego. Taki system wymagałby również odpowiednich samolotów, procedur, personelu, transportu naziemnego, punktów zbiórki i zaplecza logistycznego.
O rzeczywistym znaczeniu „drugiego zastosowania” będzie można więc powiedzieć więcej dopiero po zakończeniu inwestycji. Jeżeli pojawią się konkretne procedury, ćwiczenia ze służbami i faktyczne operacje związane z ochroną ludności, termin „dual-use” będzie miał bardzo praktyczne znaczenie. Jeżeli natomiast zdecydowana większość wykorzystania infrastruktury pozostanie związana ze zwykłą działalnością lotniczą, będzie można ocenić, jak duży udział w rzeczywistym funkcjonowaniu lotniska ma funkcja kryzysowa.
Dla mieszkańców ważniejsza od rodzaju pasa jest liczba operacji
Z punktu widzenia osoby mieszkającej kilka kilometrów od lotniska nie ma większego znaczenia, czy pod kołami samolotu znajduje się zwykła trawa czy specjalistyczna geokrata.
Znaczenie ma przede wszystkim to, ile samolotów znajduje się w powietrzu, kiedy wykonują operacje i jak uciążliwe są dla samych mieszkańców.
Uciążliwość zależy między innymi od liczby startów i lądowań, rodzaju samolotów, mocy silników, wykonywanych tras, liczby lotów szkolnych, liczby kręgów nadlotniskowych, wysokości lotów oraz pory dnia.
Niekoniecznie większy samolot wykonywany raz na kilka tygodni będzie dla mieszkańców bardziej uciążliwy niż niewielki samolot szkolny wykonujący wiele powtarzalnych kręgów nadlotniskowych.
Dlatego o rzeczywistych skutkach inwestycji nie przesądzą same parametry techniczne pasa ani deklarowane możliwości jego wykorzystania. Kluczowe będą dane o liczbie i rodzaju operacji po zakończeniu modernizacji. Dopiero wtedy będzie można ocenić, co inwestycja za kilka milionów złotych faktycznie zmieniła – zarówno dla samego lotniska, jak i dla mieszkańców Pobiednika Wielkiego i okolic.
O autorze
